اندیشه های برتر جهانی - شرکت رویال داچ شل
شاید بتوان شرکتهای بسیاری را در جهان نشان داد که به مرور زمان حوزه فعالیت اولیه خود را تغییر داده و پس از مدتی، در حوزهای کاملا جدید و بدیع به فعالیت پرداختهاند. اما بیتردید تعداد شرکتهایی که این تحول کسب و کار در آنها رخ داده و برای آنها جهشی رو به جلو بوده و باعث تثبیت و تحکیم و حتی پیشرفت فوقالعاده آنها شده، انگشتشمار است. اگر متغیر قدمت زمانی را نیز به این معادله بیفزاییم مسلما این دامنه تنگتر خواهد شد. شرکت هلندی – انگلیسی رویال داچ شل یکی از این شرکتهاست. ۱۷۴ سال پیش که مارکوس ساموئل پدر، تجارت اشیای عتیقه را آغاز کرد و صادرات و واردات صدف دریایی را به آن افزود، هیچگاه تصور نمیرفت که صدفهای زیردریا آرام آرام به سطح دریا بیایند و به نفتکشهای غول پیکری تبدیل شوند که نفت و فرآوردههای آن را جابجا میکنند. اما این استحاله بهمرور انجام شد. ساموئل پسر گرچه راه پدر را در پیش گرفت، اما در اواخر عمر خود شرکت حمل و نقل و تجارت شل را تاسیس کرد که پس از ادغام، در سالهای آغازین قرن بیستم، شرکت نفتی رویال داچ شل متولد شد. شل تاکنون خود را به قله برترینها در حوزه نفت و فرآوردههای نفتی کشانده است و با بکارگیری مدیرعامل اسطورهای قبلی شرکت نوکیا در هیئت مدیره خود، رویای کسب مقام برتر در این حوزه را دارد. باتوجه به اختلاف اندک با دو شرکت نفتی و غیرنفتی بالاتر از خود و دورخیز شل در سرمایهگذاری وسیع در حوزه استراتژیهای نوین و سوختهای پاک و تجدیدپذیر، بعید نمینماید که در آیندهای نهچندان دور، صدف نمادین شرکت را در راس شرکتهای برتر جهانی ببینیم.
تاریخچه
فعالیت اولیه شرکت شل در قالبی غیرنفتی شکل گرفت. در سال ۱۸۳۳، مارکوس ساموئل، یک فروشنده جوان اشیای عتیقه در شرق لندن تصمیم میگیرد تجارت خود را گسترش دهد. او صدفهای دریایی را برای کار خود برمیگزیند که در آن روزها بازار خوبی داشت و همین کار، موفقیت او را در صادرات و واردات رقم زد.نیم قرن بعد، مارکوس ساموئل پسر و برادرش، کسب وکار خانوادگی را گسترش دادند. آنها ماشینآلات، پارچه و ابزار صادر و از خاور دور، برنج و چینیآلات وارد میکردند. در برگشت از سفر ژاپن، مارکوس به کسب وکار صادرات نفت به باکو و روسیه علاقهمند شد. اما هسته اولیه شل نفتی در ۱۸۹۰، زمانی شکل گرفت که توسعه نفت در سوماترا مطرح شده بود. تحت مدیریت آگوست کسلر و هنری دترونیگ، سازمانی تشکیل شد که از استراتژی انتقال و ذخیره نفت، شبیه برادران ساموئل استفاده میکرد.
انتقال دریایی نفت معضلی برای همه شرکتهای نفتی بهشمار میآمد. بشکهها نشت پیدا میکرد و فضای بسیاری نیز در کشتی اشغال میشد. برادران ساموئل، مخزن را برای نگهداری و حمل حجم بزرگ راه انداختند که یک رویکرد انقلابی بود. سال ۱۸۹۲ اولین نفتکشها توسط شل مورد بهرهبرداری قرار گرفت. ابتکار دیگر نیز استفاده از کانال سوئز بود. ر سال ۱۸۹۷ نام شل با نشان تجاری معروفش – صدف – ظاهر شد. با آنکه مارکوس ساموئل در یک سال پایانی عمر دچار سرطان شده بود، اما همت خود را بهکار برد و شرکت را تاسیس کرد و ابتدا نام آن را Tank Syndicate گذاشت. این نام بسرعت به شرکت حمل و نقل و تجارت شل تغییر یافت.
در سال ۱۹۰۷ شرکت شل با تولیدکنندگان روسی ادغام و شرکت نفتی رویال داچ شل تاسیس شد که سهم شرکت حملونقل شل ۴۰درصد و سهم شرکت رویال داچ ۶۰درصد بود. شرکت تازه تاسیس خیلی سریع بهشهرت رسید. دو سال بعد، سوخت هواپیمای اولین فردی که بر فراز کانال انگلیس پرواز کرد از شل بود.
در انتهای دهه ۱۹۲۰ شل رهبر شرکتهای نفتی دنیا بود و با تصاحب ۱۰ درصد نفتکشهای جهان، ۱۵درصد نفت خام دنیا را تامین میکرد. در سال ۱۹۲۹ شرکت شیمیایی شل تاسیس و به شل اضافه شد. در ۱۹۴۶، شل برنامههای اکتشاف جدیدی در آفریقا و آمریکای جنوبی اجرا کرد و اولین نفت زیردریا را در خلیج مکزیک استخراج کرد. در سال ۱۹۵۰ شل به تیم فراری در مسابقات فرمول یک پیوست. شل در دهه ۱۹۶۰ به شرکتی بینالمللی تبدیل شد و افراد محلی را در راس پستهای حساس قرار داد. شعار شل در این دوران «محلی فکر کنید و محلی عمل کنید» بود. در دهه ۱۹۶۰ شل حضور قوی در خاورمیانه داشت و اکتشافات جدیدی در آزمایشگاههای متعدد آن عرضه شد. رزینهای اپوکسی و شویندههای مایع از آن جمله است.
در ۱۹۷۳، بحران نفتی، شوک قیمتی وارد کرد و شل بهدنبال کاهش قیمت و تنوع تولید رفت و اولین گامها را به سمت تولید انرژیهای تجدید شونده برداشت: انرژی خورشیدی و سوختهای پاک.
در دهه ۱۹۹۰، شل کسب وکار LNG را آغاز کرد و تولیدسوختهای تجدیدشونده رونق گرفت: انرژی خورشیدی، انرژی باد، انرژی سوختهای پاک و هیدروژن. سرمایهگذاری شل در این زمینهها بسرعت گسترش یافت.
شل در سال ۲۰۰۵ به یک تجدید ساختار دست زد و براساس انرژیهای نوین، شرکتی جدید را خلق کرد که در ۱۴۶ کشور جهان به صورت یک گروه جهانی از شرکتهای انرژی و پتروشیمی عمل میکند.
استراتژی و چشمانداز
استراتژی شرکت شل چنین است: صنایع بالادستی مدرن و صنایع پاییندستی سودآور. اهداف گروه عبارت است از مشارکت موثر، مسئولیتپذیری و سودآوری در نفت، فرآوردههای نفتی، گاز، شیمیایی و سایر کسب وکارهای منتخب و مشارکت در تحقیق و توسعه سایر منابع انرژی برای پاسخگویی به نیازهای متغیر مشتری و نیازهای روبهرشد جهانی برای انرژی.
ارزشهای سازمانی
شل، کسب وکار خود را براساس یک تعهد شفاف برای درست عملکردن بنیان نهاده است. ارزشهای اصلی شل عبارت است از صداقت، درستی و احترام به مردم. شل مدعی است گروههای متنوع مردم را استخدام میکند و برای آنها ارزش میآفریند. به حقوق انسانهای همکار احترام میگذارد و شرایط کار ایمن و زمینه رشد و توسعه استعدادهای آنها را فراهم میآورد.
تحقیق و توسعه
تحقیق و توسعه محور فعالیتهای شل، بویژه در حوزه انرژیهای نوین است. سیاست تحقیق و توسعه در شل عبارت است از ابداع، توسعه و بکارگیری فناوری در کسب و کارهای بالادستی و پایین دستی صنایع نفت و نیز سوختهای تجدیدپذیر، هیدروژن وCO2 . هزینه R&D در سال گذشته (۲۰۰۶)، ۸۸۵ میلیون دلار بوده است. تمرکز فعالیتهای تحقیق و توسعه در حوزههای زیر است:
- رهبری فنی، محیطی و هزینهای در کسب وکارهای موجود و خلق فرصتهای کسب و کار جدید.
- حفظ مزیت رقابتی در فناوری LNG بویژه فرآوری، ایمنی، مسائل زیستمحیطی حمل و نقل و ذخیره آن.
- تداوم فعالیتهای تبدیل زغال سنگ به گاز و مایع با تاکید بر کاهش هزینههای سرمایهای و افزایش فروش و بازدهی کارخانهها و عملکرد زیستمحیطی.
- خلق راهحلهای فناوری بهمنظور افزایش دسترسی به منابع هیدروکربنی و توسعه فرآوردههای مختلف.
شل تاکنون ۲۶۶۲۱ اختراع به نام خود ثبت کرده است.
فروش
درآمد شرکت در فاصله پنج سال اخیربه دو برابر افزایش یافته است. درآمد ۱۶۰ میلیارددلاری در سال ۲۰۰۲، درسال ۲۰۰۵ به ۷/۳۰۶ میلیارد دلار و سال گذشته (۲۰۰۶) به ۸/۳۱۸ میلیارد دلار افزایش یافت. سود خالص شرکت ۳/۲۵ میلیارد دلار بود که ۲/۱۴ درصد در حوزه اکتشاف و تولید، ۵۷/۱ درصد در حوزه گاز، یک درصد در حوزه شیمیایی و ۱۰ درصد در حوزه فرآوردههای نفتی بوده است. تعداد چاههای فعال شرکت در سال ۲۰۰۶، ۲۴۳۵۲ چاه نفت و ۳۲۳۱ چاه گاز بوده است.
در فهرست ۵۰۰ شرکت برتر مجله فورچون در سال گذشته (۲۰۰۶)، شل پس از اکسون موبیل و والمارت به مقام سوم دست یافته است.
رئیس هیأت مدیره
رئیس هیئتمدیره شل، جورما اولیلا (JORMA OLLILA) فنلاندی است. او که در ژوئن ۲۰۰۶ به شل پیوست قبلا مدیرعامل و رئیس هیئتمدیره شرکت نوکیا بود. دوران طلایی رهبری او در نوکیا، از ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۹ بهعنوان مدیر اجرایی و از ۱۹۹۹ تا پیوستن او به شل بهعنوان مدیرعامل، شخصیتی استثنائی از او در اذهان ساخته بود. او نوکیا را به یک شرکت کلاس جهانی تبدیل کرد و در زمان رهبری، مقام اول جهانی در فناوری اطلاعات راه دور و تلفن همراه را بهصورت مداوم برای شرکتش بهارمغان آورد. شل با بهخدمت گرفتن این اسطوره فنلاندی که در حال حاضر رئیس هیئت مدیره نوکیا و مدیر غیراجرایی شرکت فورد نیز هست، رویای دستیابی به جایگاه برترین شرکت نفتی جهان را در سر میپروراند.
مدیرعامل
جروئن وندرفیر(JEROEN VAN DER VEER) هلندی از سال ۲۰۰۴ سکان رهبری شل را بهدست گرفته است تا تغییرات اساسی در سادهسازی ساختار و شفافسازی مسیر حرکت شرکت و پاسخگویی بیشتر ایجاد کند. او در سال ۱۹۷۱ به شل پیوست و سالها در حوزههای ساخت و بازاریابی در کشورهای مختلف مشغول به کار بود. در ۱۹۸۴ بهعنوان مدیر برنامهریزی شرکت شل هلند برگشت و در ۱۹۹۲ بهعنوان مدیرعامل شل هلند منصوب شد. در ۱۹۹۵ به آمریکا رفت و مدیرعامل شرکت شیمیایی شل شد. وندرفیر خود را ارزشگرا میداند و معتقد است صرف رشد تولید هدف اصلی ما نیست، بلکه دستاورد انتخاب ارزش ماست.
آینده
پیشبینی آژانس بینالمللی انرژی (IEA) آن است که در ۲۵ سال آینده، میزان مصرف انرژی ۵۰ درصد رشد خواهد داشت و در سال ۲۰۵۰ میزان مصرف به ۳ برابر خواهد رسید.
مدیرعامل شرکت در مواجهه با چنین چالشهایی در آینده، سیاست شرکت را چنین ترسیم میکند: «ما بهدنبال اتخاذ یک رویکرد جهانی و بلندمدت هستیم. شل از طریق فناوری ارزش افزوده ایجاد میکند. ما در جایی سرمایهگذاری میکنیم که بتوانیم بهترین بهره را از دانش فنی خود ببریم. پروژههای نوین میراث ما خواهند بود و تا دههها ما را تغذیه خواهند کرد. آنها بنیان ما در نیمه اول قرن بیستویکم خواهند بود».
تاکید اصلی شل برای ادامه حیات در دهههای آتی، روآوردن به سمت انرژیهای جایگزین است. وندرفیر میگوید: «ما تحقیقات خود را در زمینه دستیابی به سوختهای تمیزتر ادامه خواهیم داد. ما در حال توسعه فناوریهای زغال سنگ تمیز و راهحلهای کاهش CO2 و توسعه سوختهای تجدیدپذیر هستیم». او در عین حال از تجدید ساختار شرکت متناسب با نیازهای فرارو سخن میگوید: «شل اکنون در موقعیت خوبی است تا جهشی جدید را برای چابکی بیشتر و سرعتبخشیدن به فرآیند تصمیمگیری انجام دهد. همافزاییهای عملیاتی و کاهش هزینه باید سالانه ۵/۰ میلیارد دلار در میان مدت برای ما صرفهجویی بههمراه آورد».
مراجع:
۱- www.shell.com
2 – www.fortune.com
ماهنامه تدبیر
مسعود بینش
mas_binesh@hotmail.com
http://www.imi.ir/tadbir/tadbir-180/images/180-page84.jpg
اگر این مطلب برای شما جالب است لطفا برای نویسنده مطلب دیدگاهتان را ارسال کنید ، این کار باعث خوشحالی و دلگرمی نویسنده میشود ، البته شما میتوانید با وسیله خوراک این وبلاگ همیشه و به راحتی و با سرعت بیشتر آخرین مطالب وبلاگ را دریافت کنید ، پس همکنون آبونه خوراک این وبلاگ شوید . میخواهم مشترک خوراک (RSS) شوم .


تحقیق بسیار جالبی بود در صورت امکان ساختار سازمانی شرکت shell را برای من ایمیل فرمایید دوست عزیز یا راهنمایی کنید چگونه به آن دستیابم تشکر و موفق باشید